Çin Hükümeti, 30 Nisan’da yayımladığı resmi bir beyaz kitap ile COVID-19 salgınının kökenine dair yeni değerlendirmelerini açıkladı. Resmî Xinhua haber ajansının duyurduğu belgede, “önemli kanıtlar” ışığında COVID-19’un Çin’in açıklamalarına göre resmi zaman çizelgesinden daha önce ABD’de ortaya çıkmış olabileceği iddia edildi. Aynı belgede, Wuhan Viroloji Enstitüsü’ndeki laboratuvar sızıntısı teorisi ise Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Çin’in ortak çalışmasına atıf yapılarak “çok düşük ihtimal” olarak nitelendirildi. Çin yönetimi, daha önce yayımlanan WHO ortak raporlarına da vurgu yaparak, Wuhan’da laboratuvardan kaynaklanan bir salgının bilimsel olarak pek mümkün görülmediğini belirtti.
Çin’in son açıklaması, ABD ile gelişen köken tartışmalarının yeni bir aşamaya taşındığını gösteriyor. Nisan ayı başında Beyaz Saray’ın yeni bir internet sitesi üzerinden Wuhan’daki laboratuvar sızıntısı tezini öne sürmesinin ardından, Pekin yönetimi bu iddiaları şiddetle reddetti. Çinli yetkililer, ABD’yi Covid-19 kökenini siyasileştirmekle suçlayarak Washington’u suçlamaları bırakmaya çağırdı. Resmî beyaz kitapta, ABD’nin uluslararası toplumun meşru kaygılarına “sağır ve dilsiz taklidi” yapmayı bırakması ve konuya bilimsel bir şekilde cevap vermesi gerektiği vurgulandı.
Çin ayrıca köken araştırmalarının bir sonraki aşamasının ABD’ye odaklanması gerektiğini belirtti. Bu kapsamda, salgının gerçek kaynağının belirlenmesinde ABD’de görülen erken vakaların incelenmesi öneriliyor. Çin yetkilileri, salgın sürecinde paylaşılan gen dizileri ve araştırmalarla uluslararası iş birliğine açık olduklarını da yineleyerek, soruşturmanın “şeffaf” şekilde yürütülmesi çağrısında bulundu.
Çin’in yayınladığı beyaz kitap, COVID-19’un kaynağına ilişkin teorilere yeni bir boyut kazandırdı. Çin tarafı, ABD’de erken belirtilerin olduğunu ve araştırmaların oraya odaklanması gerektiğini öne sürerken, laboratuvar sızıntısı ihtimalini bilimsel verilere dayanarak oldukça düşük görüyor. Diğer taraftan küresel bilim çevreleri hâlen virüsün kesin kökenini belirlemek için tarafsız ve detaylı araştırmaların önemine dikkat çekiyor. COVID-19’un kaynağı konusundaki fikir ayrılıkları sürse de, taraflar arası gerginlik teknik ve bilimsel yöntemlerle çözülmesi gereken bir sorun olarak öne çıkıyor.
