Günümüz Gençliğinde Artan Dijital Yorgunluk
Sürekli ekran karşısında olmak, sosyal medyada görünür kalma çabası ve bitmeyen bildirimler… Tüm bunlar, gençlerin sadece zamanını değil, enerjisini de tüketiyor. Uzmanlara göre bu durum, dijital tükenmişlik adı verilen yeni bir psikolojik krizi doğuruyor.
Sincan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Behice Han Almış, gençlerde dijital tükenmişliğin belirtilerini, nedenlerini ve çözüm önerilerini paylaştı.
Dijital Tükenmişlik Nedir?
Prof. Dr. Almış, dijital tükenmişliği, yoğun dijital cihaz kullanımı sonucu oluşan fiziksel ve zihinsel yorgunluk haliolarak tanımlıyor. Özellikle gençlerde ekran süresinin artışıyla birlikte bu belirtilerin daha sık görüldüğüne dikkat çekiyor:
“Halsizlik, enerjisizlik ve kronik yorgunluk, zamanla yalnızlaşma ve depresyona dönüşebilir.”
Sosyal Medyanın Gençler Üzerindeki Psikolojik Etkileri
Sosyal medya, gençlerin kimlik gelişimini olumsuz etkileyebiliyor. Prof. Dr. Almış’a göre, dijital yaşamla gerçek yaşam arasındaki dengenin bozulması, motivasyon kaybı ve okul başarısında düşüşe neden oluyor.
“Sosyal medya baskısı, davranış bozukluklarına ve yalnızlaşmaya yol açabilir.”
Dijital Detoks Neden Önemli?
Bilgisayar, telefon ve sosyal medya kullanımına ara vermek; yani dijital detoks, gençlerin ruhsal ve bedensel sağlığı açısından kritik bir adım. Prof. Dr. Almış, planlı dijital molaların şu faydaları olduğunu söylüyor:
- Stres düzeyini azaltır
- Aile bağlarını güçlendirir
- Dikkat dağınıklığını azaltır
- Zihinsel toparlanmayı destekler
Sağlıklı Sosyal Medya Kullanımı İçin 6 Altın Tavsiye
- Sosyal medya okuryazarlığı: Yanıltıcı içeriklere karşı eleştirel olun.
- Zaman kontrolü: Bildirimleri sınırlı tutun, özellikle uyku ve yemek saatlerinde.
- Mahremiyet: Kişisel verilerinizi koruyun, başkalarının içeriklerini izinsiz paylaşmayın.
- Etik davranış: Siber zorbalıktan uzak durun.
- Gerçeklik farkındalığı: Sosyal medyanın bir vitrin olduğunu unutmayın.
- Ölçülü paylaşım: Aşırı içerik üretmek yerine nitelikli paylaşımı tercih edin.
Dijital Tükenmişliği Önlemenin 5 Etkili Yolu
- Günlük ekran süresini sınırlayın
- Bildirimleri kapatın
- Haftada en az bir gün dijital detoks yapın
- Kişisel verilerinizi güvenli şekilde paylaşın
- Yüz yüze ilişkilerinize öncelik verin
Görünür Olma Baskısı: Gizli Bir Tehlike
Gençler arasında yaygınlaşan “görünür olma zorunluluğu”, gizli bir stres kaynağı haline geliyor. Prof. Dr. Almış, bu baskının gençlerin kendilik algısını zayıflattığını ve sosyal medyadaki onay arayışının gerçek yaşam hedeflerinin önüne geçtiğini belirtiyor.
Son Söz: “Teknolojiyi Biz Yönetmeliyiz”
Sosyal medyanın olumsuz etkilerinin artabileceğine dikkat çeken Almış, çözümün toplumsal farkındalık ve bilinçli eğitimden geçtiğini vurguluyor:
“Teknoloji bizi değil, biz teknolojiyi yönetmeliyiz.”
