Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ), konut abonelerine yönelik doğal gaz tarifesinde %12 indirim yaptığını resmi olarak duyurdu. İndirim haziran başı itibarıyla yürürlüğe girecek; ortalama bir ailenin doğal gaz faturasında aylık 80-150 lira tasarruf etkisi yaratması bekleniyor. Karar, küresel doğal gaz fiyatlarındaki yumuşamanın iç piyasaya yansımasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
İndirimin temel kaynakları olarak iki ana faktör öne çıkıyor. Birincisi, Avrupa'da TTF (Title Transfer Facility) doğal gaz endeksinde son üç ayda yaşanan yumuşama; ikincisi, BOTAŞ'ın LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) tedariği için imzaladığı uzun vadeli anlaşmaların maliyet etkisi. Türkiye, doğal gaz ihtiyacının yaklaşık %30'unu boru hattı (Rusya, Azerbaycan, İran), %70'ini ise LNG tedariki üzerinden karşılıyor.
Konut tarifesinin yeni hesaplama formülü; iletim ve dağıtım maliyetleri ile vergi katmanlarını dikkate alarak şekillenecek. Yeni tarifeye göre düşük tüketim segmentindeki aileler (aylık tüketimi 100 metreküpün altında) için indirim oranı %14, orta tüketim segmenti için %12, yüksek tüketim segmenti için %10 olarak farklılaşıyor. Bu yapı, sosyal koruma yaklaşımına yönelik bir yaklaşım çerçevesinde değerlendirildi.
Fatura örnekleri açısından somut etkiler şu şekilde hesaplandı: ortalama 4 kişilik bir ailenin aylık ortalama tüketimi 90 metreküp olarak alındığında, yeni tarife ile aylık fatura mevcut 720 liradan 633 liraya düşüyor. Yıllık tasarruf bu örnek için yaklaşık 1.044 lira. Daha küçük tüketim seviyelerinde (1-2 kişilik haneler) tasarruf oranı yıllık 500-700 lira; daha geniş aile büyüklüklerinde (5-6 kişilik haneler) ise yıllık 1.500-2.000 lira düzeyine çıkabiliyor.
Antalya gibi sahil illerinde doğal gaz kullanımı genel olarak Türkiye ortalamasının altında. Akdeniz iklimi nedeniyle ısıtma ihtiyacının görece düşük olması, kentteki hane başına yıllık doğal gaz tüketiminin İstanbul, Ankara veya Eskişehir gibi soğuk iklim kentlerine göre daha düşük olmasına yol açıyor. Yine de Antalya'da yaklaşık 480 bin konut abonesi doğal gaz kullanıyor; indirim bu abonelere de yansıyacak.
Enflasyon görünümü açısından, BOTAŞ'ın indirim kararı dezenflasyon sürecini destekleyici bir adım olarak değerlendiriliyor. TÜİK'in enflasyon sepetindeki konut harcamaları kalemi (kira hariç) toplam sepetin yaklaşık %16'sını oluşturuyor; doğal gaz harcamaları bu kalemin önemli bir bileşeni. TCMB, son enflasyon raporunda enerji fiyatlarındaki seyrin yıl sonu enflasyon patikası açısından kritik önem taşıdığını paylaşmıştı.
Elektrikli ısıtma sistemleri açısından da değerlendirmeler yapılıyor. Türkiye'de son üç yıldır elektrikli ısı pompası, infrared panel ve diğer elektrikli ısıtma sistemleri yaygınlaşıyordu; bu trend, doğal gaz fiyatlarının yüksek seyretmesiyle bağlantılıydı. BOTAŞ'ın indirim kararı, doğal gaz ile elektrikli ısıtma arasındaki maliyet dengesini doğal gaz lehine biraz daha yaklaştırıyor.
Sanayi tarifesinde ise BOTAŞ ayrı bir hesaplama yapıyor. Sanayi abonelerinde indirim oranı %8 olarak konumlandırıldı; bu, konut indirimine göre daha düşük bir oran. Sanayi sektörü temsilcileri, daha yüksek bir indirim talebini sürdürüyor; özellikle gıda, kimya ve tekstil sektörlerindeki üreticiler enerji maliyetlerinin yükselişten en çok etkilendiğini paylaşıyor.
Kaynak: Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ) tarife duyurusu — botas.gov.tr