Antalya'nın Demre ilçesindeki sera üreticileri için 800 milyon lira hibe destekli modernizasyon programı başlatıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından açıklanan program; jeotermal ısıtma, akıllı sulama, dijital izleme ve enerji verimliliği sistemlerinin kurulumu için altyapı sunuyor. Program, Türkiye'nin örtü altı tarım üretiminde lider bölgelerinden biri olan Demre'ye ek dinamizm getirmesi bekleniyor.
Demre, Antalya'nın güneybatı sahilinde yer alan ve Türkiye'nin önde gelen sera bölgelerinden biri konumunda. İlçenin toplam tarımsal alanının yaklaşık %78'i örtü altı üretim için kullanılıyor; bu rakam Türkiye'nin en yüksek sera yoğunluğu olan ilçeler arasında. Demre'de yıllık 1,2 milyon ton domates, 380 bin ton biber ve 220 bin ton salatalık üretimi gerçekleşiyor. Üretimin önemli bir kısmı iç pazara, kalanı Doğu Avrupa ve Orta Doğu pazarlarına ihraç ediliyor.
Modernizasyon programının temel hedefi, bölgenin enerji maliyetlerini düşürmek ve üretim verimliliğini artırmak. Mevcut seraların önemli bir kısmı 1990-2010 arası dönemde kurulmuş; ısıtma için fosil yakıt (doğalgaz veya LPG) kullanan eski sistemlerle çalışıyor. Yeni program ile bu sistemlerin jeotermal kaynaklara veya hibrit enerji modellerine geçişi destekleniyor.
Jeotermal ısıtma altyapısı tarafında, Demre yakınlarındaki jeotermal kaynak (sıcaklığı 65-75 derece bandında) seralara dağıtılması için bir altyapı yatırımı planlandı. Bu altyapı, sera başına %60-70 oranında ısıtma maliyeti tasarrufu sağlayabilir. Program kapsamında üretici başına ortalama 1,2-2,8 milyon lira aralığında hibe verilebiliyor; geri kalan yatırım ise düşük faizli kredi desteği ile karşılanıyor.
Akıllı sulama sistemleri, programın ikinci önemli ayağı. Mevcut serada birçok üretici hala manuel veya yarı-otomatik sulama yapıyor; bu sistemler su kullanımı açısından yetersiz. Yeni hibe ile damla sulama, sensörlü toprak nem ölçümü ve bilgisayar kontrollü sulama programları gibi modern sistemler kurulabiliyor. Bu sistemler, su kullanımını %35-40 oranında düşürürken üretim verimini %15-20 artırabiliyor.
Dijital izleme tarafında, hibe programı seralarda IoT (Nesnelerin İnterneti) sensörleri ile entegre çalışan tarım yönetim yazılımlarını destekliyor. Bu yazılımlar; sıcaklık, nem, ışık, CO2 düzeyi ve toprak parametrelerini gerçek zamanlı izliyor ve veriye dayalı önerilerle üreticileri yönlendiriyor. Türkiye'de yerli olarak geliştirilen çözümler arasında AgroTechVision, FarmIQ ve Sera360 öne çıkıyor; bu yazılımlar hibe kapsamında destekleniyor.
Programdan yararlanmak için başvuru kriterleri açıklandı. Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) numarası bulunan, en az 5 dekar örtü altı tarım alanı olan ve son üç yılda aktif üretim yapan üreticiler programa başvurabilir. Başvurular, Demre Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğü'nün e-Devlet entegrasyonu üzerinden alınıyor; başvuru süresi 90 gün olarak belirlendi.
Programın finansman kaynakları arasında Türkiye Cumhuriyeti merkezi bütçesi, Avrupa Yatırım Bankası ile yapılan kredi anlaşması ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) sürdürülebilir tarım hibesi yer alıyor. AB'nin Türkiye'nin tarım sektörüne yönelik IPA programları çerçevesindeki desteği de modernizasyon altyapısı yatırımları için kullanılabiliyor.
Demre'deki diğer üreticiler de bu programdan etkileniyor. Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Demre'deki başarı durumunda programın Kumluca, Finike, Kaş ve diğer örtü altı tarım yoğun bölgelerine de genişletilmesi planlandığını paylaştı. Kumluca, Finike ve Kaş'ta da benzer modernizasyon ihtiyacı bulunuyor; toplam Antalya örtü altı tarım sektörü için 4-5 milyar liralık modernizasyon potansiyeli öne çıkıyor.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı sera modernizasyon hibe programı duyurusu — tarimorman.gov.tr