Rusya ve Ukrayna arasındaki üç yılı geçen savaş, mayıs ortasında hem diplomatik temaslarda hareketlilik hem de sahada süren çatışmalarla geniş bir tablo çiziyor. Arabulucu ülkelerin yoğunlaşan girişimleri, savaşın belirli alanlarda dondurulmasına yönelik geçici çözüm formüllerini gündeme taşıdı; ancak iki tarafın temel pozisyonlarındaki ayrılık derin kalmaya devam ediyor.
Diplomatik tarafta öne çıkan başlık esir takası. Geçen ay üçüncü tarafların aracılığıyla başlatılan 'orantılı takas' süreci, son bir hafta içinde 175 esir Ukrayna askerinin ve 175 esir Rus askerinin karşılıklı serbest bırakılmasıyla sonuçlandı. İki taraf da takasın bağımsız bir gözlemci heyetinin gözetiminde yapıldığını kaydetti. Türkiye, görüşmelerin koordinasyonunda etkin rol oynayan ülkeler arasında yer aldı.
Geçici ateşkes konusunda ise çerçeve net değil. Birleşmiş Milletler genel sekreterliği, sivil altyapıyı korumayı amaçlayan 30 günlük 'enerji altyapısı ateşkesi' önerisini taraflara iletti. Ukrayna bu öneriye olumlu cevap verdi; Rusya tarafı koşullu yaklaşırken Karadeniz tahıl koridorunun yeniden açılması ile bağlantılı bir paket talep etti. Görüşmelerin önümüzdeki haftalarda Cenevre'de teknik düzeyde sürmesi bekleniyor.
Sahadaki tablo ise diplomatik ilerlemeye paralel ilerlemiyor. Mayıs ortasından bu yana Rusya, Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik koordineli füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenliyor. Kiev, Harkov, Odessa ve Dnipro şehirlerinde elektrik şebekesi belirli bölgelerde devre dışı kaldı; bazı bölgeler için sıralı kesinti sistemi devreye alındı. Ukrayna tarafı da Rusya'nın stratejik petrol rafinerilerine yönelik İHA operasyonlarına devam ediyor; bu ay içinde Volgograd ve Rostov bölgelerindeki üç tesiste üretim aksaklığı yaşandı.
Küresel piyasalar açısından savaşın etkileri enerji ve gıda fiyatlarında izlenmeye devam ediyor. Brent petrol fiyatı son hafta içinde varil başına 80-83 dolar bandında dalgalandı; Karadeniz tahıl tedariği açısından bekleyen sevkıyatların sürekliliği, mısır ve buğday vadeli işlemlerinde günlük volatiliteyi artırdı. Avrupa Birliği'nin Ukrayna için onayladığı yeni mali destek paketi, savaşın uzaması durumunda Ukrayna'nın bütçe sürdürülebilirliğini desteklemeyi amaçlıyor.
Kaynak: Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği basın bültenleri — un.org ve uluslararası ajans haberleri