Sağlık Bakanlığı, 14 Mayıs Eczacılar Günü vesilesiyle Türkiye'deki eczacılık mesleğinin durumuna ilişkin kapsamlı bir rapor yayımladı. Rapor; eczane sayıları, eczacı kadrosu, ilaç tüketimi, dijital sağlık dönüşümünde eczanelerin rolü ve mesleğin gelecek dönüşümü gibi başlıkları detaylı olarak inceliyor. Türkiye'de eczacılık mesleğinin son yıllarda yaşadığı dönüşüm de raporun ana eksenleri arasında yer alıyor.
Rapora göre Türkiye'de toplam 26.840 serbest eczane faaliyet gösteriyor. Bu eczanelerde 70.300 eczacı görev yapıyor; bunların 28 bini eczane sahibi, kalanı eczane çalışanı veya yardımcı eczacı statüsünde. Eczanelerin coğrafi dağılımında en yoğun bölgeler İstanbul (4.200), Ankara (1.900), İzmir (1.450) ve Antalya (980) olarak sıralanıyor. Antalya, son üç yılda eczane sayısı bakımından %12 artış gösteren bir kent konumunda; bu artış kentin nüfus büyümesi ve turizm trafiği ile bağlantılı olarak değerlendiriliyor.
İlaç tüketimi tarafında, 2025 yılında Türkiye'de toplam 1,82 milyar ilaç kutusu reçete edildi. Bu rakam, kişi başına yıllık ortalama 21,4 ilaç kutusu tüketimine karşılık geliyor. Türkiye, OECD ülkeleri arasında ilaç tüketim hacmi açısından üst sıralarda yer alıyor; ancak kişi başı ilaç harcaması açısından OECD ortalamasının yarısı düzeyinde. Bu durum, Türkiye'de ilaç fiyatlarının kontrollü olduğunu gösteriyor.
Dijital sağlık dönüşümünde eczanelerin rolü, raporun en dikkat çekici bölümlerinden biri. Türkiye'de eczacılar son üç yıldır 'Elektronik Reçete' sistemini standart olarak kullanıyor; bu sistem reçetenin kağıt formattan elektronik formata geçişini sağladı. e-Reçete sistemi günlük 8,5 milyon işlem hacmiyle çalışıyor; sistemin çalışma süresi %99,7 düzeyinde. Eczanelerden gelen ilaç stok bilgisi, Sağlık Bakanlığı'nın merkezi izleme sistemine entegre.
İlaç temininde yaşanan kriz dönemlerinin çözümü için yeni bir altyapı geliştirildi. Geçen yıl bazı temel ilaçlarda yaşanan tedarik sorunları sonrasında, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) eczane stoklarının gerçek zamanlı izlenmesini sağlayan bir sistem kurdu. Bu sistem, belirli bir ilacın hangi eczanede stokta olduğunu vatandaşın e-Nabız uygulamasından kontrol edebilmesini sağlıyor. Sistem, Antalya başta olmak üzere turistik kentlerde özellikle değerli; sezon yoğunluğunda eczanelerin stok dengesini koruması için önemli bir araç.
Eczane nöbet sistemi açısından da iyileştirmeler getirildi. Türkiye Eczacılar Birliği ile yapılan görüşmeler sonucu, büyük şehirlerde nöbet rotasyonunun bölgesel olarak dengeli dağıtılması için yeni bir algoritma uygulanıyor. Antalya gibi turistik kentlerde, turizm yoğunluğu yüksek olan sahil ilçelerinde nöbetçi eczane sayısı artırıldı. Eczacı Odası'nın mobil uygulaması, konum bazlı nöbetçi eczane bilgisini yol tarifi ile birlikte sunuyor.
Meslek geleceği açısından, raporda eczacının değişen rolü dikkat çekiyor. Geleneksel ilaç dağıtım fonksiyonunun yanı sıra, eczacılar artık sağlık danışmanlığı, kronik hastalık takibi, aşılama hizmetleri ve sağlıklı yaşam danışmanlığı gibi alanlarda da rol oynuyor. Sağlık Bakanlığı, eczanelerde aşılama yetkisinin kapsamını genişletme planlarını paylaştı; bu plan kapsamında grip, hepatit ve HPV gibi seçili aşıların eczanelerde reçete olmadan yapılması düşünülüyor.
Mesleki eğitim açısından, Türkiye'de 26 üniversitenin eczacılık fakültesi faaliyet gösteriyor. Yıllık 4.500 yeni eczacı mezun oluyor; bu rakam mesleğin tabanını genç tutmaya yetiyor. Akdeniz Üniversitesi Eczacılık Fakültesi, Antalya'da Türkiye'nin önde gelen eczacılık eğitim merkezlerinden biri konumunda; her yıl 160 yeni öğrenci alıyor.
Kaynak: Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) eczacılık mesleği değerlendirme raporu — titck.gov.tr