Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), Karadeniz havzasında 8-22 Haziran tarihleri arasında gerçekleştireceği çok uluslu deniz tatbikatı için son hazırlık aşamasının tamamlandığını 30 Mayıs Cumartesi günü duyurdu. 'Karadeniz Çabası 2026' (Sea Breeze 2026) adıyla yapılacak tatbikata 11 NATO üyesi ülkeden toplam 8.500 personel ve 38 gemi katılacak.
Tatbikatın amacı, Karadeniz havzasında NATO üye ülkeleri arasında operasyonel koordinasyon kapasitesinin güçlendirilmesi olarak tanımlandı. Tatbikatın stratejik arka planı, Rusya-Ukrayna gerginliğinin sürmesi ve Karadeniz'in jeopolitik öneminin artmasından kaynaklanıyor. Tatbikatın bu yıl katılımcı sayısının ve kapsamının geçen yıllara göre büyük olması da bu vurgunun ifadesi.
Katılımcı ülkeler şunlar: Türkiye (ev sahipliği), ABD, Birleşik Krallık, Romanya, Bulgaristan, Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Yunanistan ve Polonya. Türkiye, NATO'nun Karadeniz'deki en büyük donanma gücüne sahip üye ülkesi olarak tatbikatın ev sahibi rolünü üstleniyor.
Tatbikata Türkiye'den katılacak kuvvetler arasında 6 fırkateyn, 4 hücumbot, 2 denizaltı, 8 helikopter ve 1.200 personel yer alıyor. Komuta merkezi Trabzon-Samsun hattındaki sahil bölgesinde, deniz harekat alanı ise Karadeniz orta hattı boyunca konumlandırılacak. Türk Donanması, tatbikat boyunca komuta koordinasyonunun yönetim sorumluluğunu üstleniyor.
Tatbikatın senaryo yapısı dört ana eksende kurgulanmış: havadan tehdit yanıt operasyonu; deniz altı tehdit avlanması; gemi savunma harekatı; deniz haritalama ve istihbarat paylaşımı. Her eksen için ayrı senaryolar uygulanacak; senaryolar tatbikat süresince eş zamanlı yürütülecek.
Karadeniz havzasındaki Rusya etkisi açısından tatbikatın siyasi boyutu önemli. Rusya, geçen yıllarda NATO'nun Karadeniz'deki büyüyen varlığını eleştirmiş ve Karadeniz'deki güvenlik dengesinin tehlikeye düştüğüne ilişkin açıklamalar yapmıştı. Tatbikat süresince Rusya'nın yanıt nitelikli operasyonlar düzenlemesi olasılığı bulunmaktadır; ancak NATO sözcüsü tarafından 'tatbikat tamamen savunma ve koordinasyon odaklı, herhangi bir saldırı amacı taşımıyor' ifadesi kullanıldı.
Montreux Sözleşmesi tarafında, tatbikat NATO üye olmayan ülke gemilerinin geçişi ile ilgili Montreux düzenlemelerini ihlal etmeyecek şekilde planlandı. Türkiye, Montreux Sözleşmesi'nin denetiminden sorumlu olarak tatbikatın bu hukuki çerçeveye tam uygun yürütülmesinin koordinasyonunu üstleniyor.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı tarafından tatbikat hakkında yapılan açıklamada 'Karadeniz havzasında istikrar ve güvenlik için NATO koordinasyonunun önemi büyük; Türkiye, hem NATO üyesi hem Karadeniz havzasının kritik aktörü olarak tatbikata destek vermektedir' ifadesi kullanıldı.
Tatbikat süresince Karadeniz'in belirli bölümlerinde geçici deniz trafiği kısıtlaması uygulanacak. Bu kısıtlamalar sınırlı kalacak ve ticari deniz trafiği için minimum etki sağlayacak şekilde planlandı. İlgili harekat alanları Türkiye Denizcilik Sahil Güvenlik birimi tarafından önceden duyurulacak.
Karadeniz Çabası 2026 tatbikatı, NATO'nun Karadeniz havzasında 2025'ten bu yana yıllık olarak düzenlediği koordinasyon programının parçası. 2025 yılı tatbikatı 6.800 personel ile gerçekleştirilmişti; 2026 yılı için katılımcı sayısının %25 artırılması, NATO'nun bölgeye odaklanmasının somut bir ifadesi olarak yorumlanıyor.
--- **Kaynak:** [Dışişleri Bakanlığı](https://www.mfa.gov.tr/)