NATO'nun olağan savunma harcamaları zirvesi, üye ülkelerin savunma bütçesinin GSYH'nin %3'üne çıkarılması hedefi etrafında şekillendi. Brüksel'deki NATO Karargahı'nda düzenlenen zirvede; üye ülkelerin savunma harcaması performansı, Ukrayna'ya destek paketi ve Avrupa Güvenlik Mimarisi başlıkları görüşüldü. Zirve, ortak bir bildirge ile sona erdi.
NATO'nun mevcut savunma harcaması hedefi, üye ülkeler için GSYH'nin %2'si olarak uygulanmaya devam ediyor. Bu hedef, 2014 yılında üye ülkeler tarafından oturumda mutabık kalınmıştı. Mevcut durumda 32 NATO üyesinin 23'ü bu hedefi aşıyor; kalan 9 ülke ise yıllık olarak hedefin altında savunma harcaması yapıyor. ABD'nin liderliğinde gelen yeni öneri ise mevcut hedefin %3'e yükseltilmesini öngörüyor.
Öneri, NATO içinde net olarak bölünme yaratıyor. ABD, Birleşik Krallık, Doğu Avrupa ülkeleri (Polonya, Romanya, Baltık ülkeleri) ve Türkiye, %3 hedefini destekliyor. Almanya, Fransa, İtalya, İspanya gibi büyük Avrupa ülkeleri ise mevcut %2 hedefinin korunmasını ve yıllık savunma harcamasının daha yapısal şekilde planlanmasını tercih ediyor. Hollanda, Belçika ve İskandinav ülkelerinin pozisyonu ortada; hedefin kademeli olarak artırılmasını öneriyorlar.
Türkiye'nin pozisyonu zirvede dikkatle dinlendi. Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü ve Milli Savunma Bakanı'nın açıklamalarına göre Türkiye, %3 hedefini desteklemekle birlikte; bu hedef için yerli savunma sanayinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Türkiye'nin 2025 savunma harcaması GSYH'nin yaklaşık %2,1'i düzeyinde; bu rakam mevcut hedefin biraz üzerinde. Yerli savunma sanayinin yıllık ihracat hacmi 7,2 milyar dolara ulaştı.
Ukrayna'ya destek paketi konusunda NATO ülkeleri farklı tonlarda da olsa ortak bir mutabakat sergiledi. Mevcut paket çerçevesinde Ukrayna'ya yıllık 80 milyar dolarlık silah, ekipman ve mali destek sağlanması planlanıyor. ABD, paketin önemli bir kısmını üstleniyor; Avrupa ülkeleri ise kendi katkılarını artırmaya hazır olduklarını paylaştılar. Türkiye'nin Ukrayna ile yürüttüğü ikili savunma sanayi iş birliği (Bayraktar İHA ihracatı dahil) bu paketin parçası olarak değerlendirildi.
Avrupa Güvenlik Mimarisi başlığı altında ise Hürmüz Boğazı tansiyonu, İsrail-Lübnan sınır gerginliği ve Karadeniz güvenliği konuları görüşüldü. Türkiye, Karadeniz'de Boğazlar Rejimi'nin titizlikle korunmasının önemini vurguladı. Romanya ve Bulgaristan ise Karadeniz NATO devriyelerinin artırılmasını talep etti.
Finansal yansıma açısından %3 hedefi gerçekleşmesi durumunda NATO ülkelerinin toplam yıllık savunma harcaması yaklaşık 350 milyar dolar daha artacak. Bu artış savunma sanayi sektöründe küresel ölçekte ciddi bir genişleme yaratacak; ABD, Türkiye, İsrail, Güney Kore ve İsveç gibi yerli savunma sanayi güçlü olan ülkeler için ihracat fırsatları doğacak.
NATO Genel Sekreteri'nin yaptığı kapanış açıklamasında, %3 hedefinin önümüzdeki yıl içinde yapılacak resmi zirvede karar olarak alınacağı paylaşıldı. Zirvenin İspanya'nın başkenti Madrid'de gerçekleşmesi planlanıyor. Üye ülkelerin bu süre içinde kendi iç siyasi süreçleriyle ilgili konularını çözmesi ve karar oluşturma sürecinde ortak bir pozisyona ulaşması bekleniyor.
Türkiye'nin savunma sanayi açısından bu süreç önemli bir fırsat penceresi sunuyor. Bayraktar Akıncı, TB2 ve Kızılelma gibi yerli İHA platformları, NATO ülkelerinin ekipman yenileme programlarında öne çıkıyor. Türkiye'nin geliştirdiği milli muharip uçak KAAN ve hava savunma sistemleri (HİSAR, SİPER) de uluslararası ilgi görüyor.
Kaynak: NATO Kuzey Atlantik Konseyi savunma zirve bildirgesi ve T.C. Milli Savunma Bakanlığı resmi açıklamaları — nato.int ve msb.gov.tr