Suriyeli mültecilerin gönüllü geri dönüşü için Halep koridoru açıldı. Türkiye ile Suriye arasındaki sınır geçişlerinde yeni bir düzen, son altı ayda yürütülen diplomatik temaslar sonrası uygulamaya kondu. Geri dönüş süreci, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Türkiye ve Suriye makamlarının ortak koordinasyonu ile yürütülüyor.
Halep koridoru, Türkiye'nin Hatay ilindeki Cilvegözü Sınır Kapısı ile Suriye'nin Halep şehrini birleştiren ulaşım hattını kapsıyor. Bu koridor üzerinden geri dönmek isteyen Suriyeliler için özel geçiş prosedürü belirlendi: önceden kayıt yapılan vatandaşlar, kimlik kontrolü ve sağlık taramasının ardından koridor üzerinden geçiş yapacak. İlk hafta içinde yaklaşık 2.300 Suriyelinin gönüllü olarak Halep koridoru üzerinden Suriye'ye geri döndüğü paylaşıldı.
Gönüllü geri dönüş programının temelinde UNHCR tarafından yürütülen kayıt sistemi yer alıyor. Suriye'ye dönmek isteyen aileler, Türkiye'deki belirlenmiş başvuru merkezlerinde kayıt yaptırıyor; başvurularda aile bireyleri, gidecekleri bölge, ulaşım planı ve Suriye tarafında konaklama düzeni detayları toplanıyor. Başvuruların ardından UNHCR ekipleri, Suriye tarafında geri dönenler için temel hizmetlere — sağlık, eğitim, su, elektrik — erişim olduğunu doğruluyor.
Türkiye'deki Suriyeli sayısı, 2025 yılı sonu verilerine göre yaklaşık 3,2 milyon. Türk Kızılay ve Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün koordinasyonuyla yürütülen geri dönüş programının bu yıl için hedefi, gönüllülük esasına dayalı olarak 200 bin kişinin Suriye'ye geri dönmesini sağlamak. Süreç, dönüşün sürdürülebilirliği açısından Suriye tarafında temel hizmetlerin yeniden işler hale gelmesine bağlı.
Halep, Suriye'nin ekonomik açıdan en gelişmiş şehirlerinden biriydi. Savaşın etkilerinden büyük ölçüde etkilenen şehrin altyapısı, son üç yılda kademeli olarak yeniden inşa ediliyor. Birleşmiş Milletler ile birlikte Türkiye, Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin desteklediği inşaat projeleri kapsamında konut, okul ve sağlık merkezleri yeniden işler hale getirildi. Halep'in mevcut elektrik şebekesi, kentin %72'sine kesintisiz elektrik sunabilecek kapasiteye ulaştı.
Gönüllü geri dönüşün Türkiye'deki sosyal etkisi açısından, başta Hatay, Gaziantep, Şanlıurfa ve İstanbul olmak üzere Suriyeli nüfusun yoğun olduğu illerde tedrici bir nüfus hareketi yaşanıyor. Türkiye'deki işverenler ise, özellikle inşaat ve tarım sektörlerinde, Suriyeli işçilerin azalmasının kısa vadeli işgücü etkilerini değerlendiriyor. Türkiye İş Kurumu (İŞKUR), gönüllü dönüş süreciyle birlikte mahallinde istihdam edilen Türk vatandaşlarına yönelik destek programlarını genişletti.
Diplomatik tarafta, Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkilerin yeniden yapılandırılması süreci yavaş ama ilerleyici bir tempoda sürüyor. Son ayda gerçekleşen üst düzey toplantılar, sınır güvenliği, mülteci geri dönüşü, sınır ticareti ve enerji altyapısı gibi başlıklarda iki ülke arasında ortak çalışma gruplarının kurulmasına zemin sağladı. Türkiye'nin Suriye'deki Astana ve Cenevre süreçlerine katkısı sürüyor.
Uluslararası destek açısından, AB ve UNHCR'nın Türkiye'ye sağladığı geri dönüş destek paketinin ek bir 800 milyon avroluk dilimi son ay onaylandı. Bu kaynak, hem Türkiye'deki Suriyeli sığınmacı kamplarının altyapısının korunması hem de gönüllü geri dönüş sürecindeki ulaşım, sağlık ve sosyal destek hizmetleri için kullanılacak. Türkiye, Suriyeli sığınmacılara ev sahipliği açısından dünyada ilk sırada yer almaya devam ediyor.
Kaynak: Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) Türkiye operasyonu raporları ve T.C. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü resmi duyuruları — goc.gov.tr